ΜΙΓΑΔΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

Ζωγράφος
Ηράκλειο Κρήτης, 1926

Σπούδασε ζωγραφική στην ΑΣΚΤ (1945-1951), κοντά στον Κ.Παρθένη. Στην Ecole des Arts Decoratifs του Παρισιού ειδικεύτηκε στη σκηνογραφία και στην ενδυματολογία κοντά στους F.Labisse και J.Noel.
Κινείται στις προεκτάσεις της «Γενιάς του ‘30», με κάποιες καταβολές στο Γ.Τσαρούχη, έχει ωστόσο διαμορφώσει έναν πολύ προσωπικό τρόπο έκφρασης μέσα στο πλαίσιο της ζωγραφικής της «ελληνικότητας», όπως μαρτυρεί ο χειρισμός των θεμάτων της ατομικής μυθολογίας του. Τα θέματά του είναι απλά, οικεία, με βασικό σημείο αναφοράς το μικρόκοσμο της καθημερινότητας σε κλειστούς-ιδιωτικούς χώρους. Έχει επίσης ζωγραφίσει τοπία με ανθρώπους κοντά στη θάλασσα, καθώς και πορτρέτα εμπνευσμένα κυρίως από παλιές φωτογραφίες. Πέρα από κάθε αφηγηματική γραφικότητα, αποδίδει με αισθαντικότητα και γνήσια ποιητική διάθεση το βιωμένο χώρο και χρόνο, σε εικόνες εμψυχωμένες από την ανθρώπινη παρουσία, ακόμα κι όταν ο άνθρωπος είναι απών.
Τα αντικείμενα που ζωγραφίζει «υποβάλλουν» την ιδιαίτερη ταυτότητά τους, δεν τη δηλώνουν με ρεαλιστική αμεσότητα, ενώ η συνύπαρξή τους και οι συνδυασμοί τους μέσα στους πίνακες με την πολύ μελετημένη σύνθεση συνυφαίνουν ένα πλέγμα σχέσεων, αντιστίξεων και εύθραυστων ισορροπιών με πολυσήμαντες αποχρώσεις.

Η τεχνική του υπηρετεί και αναδεικνύει το ιδιόμορφο κλίμα, το ύφος και το ήθος των έργων του. Επιμένει με συνέπεια στις ζωγραφικές αξίες, στις ποιότητες της ζωγραφικής ύλης και απέχει συνειδητά από Σχολές και συνταγές «-ισμών». Δουλεύει συνήθως με μια χαμηλόφωνη, συγκρατημένη χρωματική κλίμακα σε ήπιες τονικές διαβαθμίσεις, χωρίς ζωηρές αντιθέσεις και συγκρούσεις. Μέσα από τις εύστοχες λύσεις στο χειρισμό των χρωματικών σχέσεων, οι πίνακες κερδίζουν σε χρωματικό πλούτο και εκφραστικότητα. Η χρωματική ευαισθησία του ζωγράφου προβάλλει και στα τοπία με τις ανθρώπινες φιγούρες πλάι στη θάλασσα, έργα όπου τα οπτικά δεδομένα της πραγματικότητας αποδίδονται φιλτραρισμένα, θαρρείς, μέσα από τη μνήμη, σε ένα σταματημένο χρόνο. Το φως, το χρώμα με τις αβρές λυρικές αρμονίες του, χωρίς ατμοσφαιρικά «επεισόδια», καθώς και η κυριαρχία της οριζοντίου συμπράττουν καθοριστικά στη δημιουργία της αίσθησης του άχρονου που αναδύεται από τους πίνακες αυτούς.

Τα έργα του, με πηγή έμπνευσης τις παλιές φωτογραφίες, συγκροτούν ένα πολύ αξιόλογο τμήμα της δουλειάς του. Σχολιάζει σ’αυτά την παραδοσιακή αστική οικογένεια, τους κώδικες ζωής και συμπεριφοράς της, μ’έναν τρόπο που συνδυάζει ευρηματικά την κριτική ματιά, τη σατιρική διάθεση και το χιούμορ με μια συγκινησιακή «συμμετοχή» του δημιουργού. Με τους πίνακες αυτούς αρθρώνει ένα διάλογο με το παρελθόν, με το αλλοτινό και το παρωχημένο, και οι εικόνες είναι καρποί μιας αμφίδρομης σχέσης ανάμεσα στα πρόσωπα των παλιών φωτογραφιών και στο ζωγράφο-σύγχρονο θεατή τους. Προτείνει σύγχρονες εικαστικές ερμηνείες του παλιού ομαδικού φωτογραφικού πορτρέτου, με υπαινιγμούς και για το κοινωνικό πλαίσιο ζωής των προσώπων. Η ερμηνευτική προσέγγισή του μορφοποιείται με εικονογραφικά, αλλά κυρίως με ζωγραφικά μέσα: ρητορική των στάσεων των προσώπων και του ενδυματολογικού τους κώδικα, σχεδιαστική οξύτητα, εξπρεσιονιστικού ύφους, χειρισμός του φωτός και του χρώματος, συνθετικές λύσεις, σκηνογραφικό πλαίσιο του χώρου. Η εμπειρία του στο θέατρο άφησε τη σφραγίδα της και στη ζωγραφική του, στο στήσιμο των μορφών, στην απόδοση του χώρου και των αντικειμένων καθώς και στη χρήση του φωτός. Μέσα από την εικαστική γλώσσα του στα έργα αυτά (αντινατουραλιστική χρήση του φωτός και του χρώματος, αιχμηρό σχέδιο, στοιχείο της καρικατούρας και του γκροτέσκου) σηματοδοτείται στο παρωχημένο αλλά και το αλλιώτικο, το διαφορετικό η απόσταση – χρονική αλλά και ψυχολογική – από το θέμα. Το λαϊκότροπο ύφος, που όχι σπάνια υιοθετεί, συμβάλλει επίσης στο χαρακτηρισμό των προσώπων και γενικά της παράστασης.
Έχει παρουσιάσει το έργο του σε ατομικές («Κεντρικόν», 1953 ΑΤΙ, 1964 «Μέρλιν», 1967 «Ώρα», 1970,1974 «Αργώ», 1978 «Πολύπλανο», 1980 Γκαλερί «3», 1982 «Αίθουσα Τέχνης Αθηνών», 1985 «Κρεωνίδης», 1992,1996) και ομαδικές εκθέσεις (Πανελλήνιες 1959,1960,1967,1975,1987 Μνήμες-Αναπλάσεις-Αναζητήσεις, ΕΠΜΑΣ, 1985 Το Παιδί στη Νεοελληνική Τέχνη, 19ος-20ος αιώνας, ΕΠΜΑΣ, 1993-1994 Ελληνική Τοπιογραφία, ΕΠΜΑΣ, 1998).

Έργα του βρίσκονται στην ΕΠΜΑΣ, στην Συλλ. ΜΙΕΤ, στην Εθνική Τράπεζα κ.α. Δούλεψε στο θέατρο και στον ελληνικό και ξένο κινηματογράφο ως σκηνογράφος και ενδυματολόγος. Έχει εικονογραφήσει βιβλία και ημερολόγια, και έχει εκδώσει λευκώματα (Το ταξίδι, Αθήνα 1994). Είναι μέλος του ΕΕΤΕ.